محمد عبده از رهبران بیداری اسلامی درمصر می گوید:علت عقب ماندگی مسلمانان ناشی ازفقر نفسانی وهدایت نادرست عقلانی میباشد.اوعلت را ناشی از طبیعت مصر وطبیعت دیگر کشورهای اسلامی نمیداند.فقر انسانی وهدایت نادرست عقلانی را به غلبه انانیت(خودخواهی )وازبین رفتن معنای جماعت دردل وجان مردم برمیگرداند.این هم یاناشی از جهل مطلق است یا به سبب برداشت غلط از اسلام وزندگی.

اندیشه نوین اسلامی ص ۱۰۶ نوشته دکتر محمد بهی